خیال مردم از تأمین کالاهای اساسی راحت باشد
(پنج شنبه 1393/10/18)
روزنامه ایران:
ذخایر کالاهای استراتژیک کشور بینظیر است و به دلیل تأمین بموقع کالا، قیمتها دستخوش تغییر نخواهد شد. این خبرهایی بود که معاون وزیرجهاد کشاورزی در مصاحبه خود با روزنامه ایران مطرح کرد. گفتوگو با علی قنبری نه از حیث معاون وزیر بودن، بلکه از جنبه کارشناسی بسیار متفاوت بود.
او در صحبتهای خود به موضوعهایی اشاره کرد که دغدغه امروز شهروندان است. بخصوص قیمت ارز و طلا که این روزها هیجانی افزایش داشته است. این استاد دانشگاه نوسانهای فعلی ارز و طلا را کوتاه مدت دانست و به مردم توصیه کرد به سراغ این بازارها نروند، چرا که متضرر میشوند. متن مصاحبه ما با علی قنبری مدیرعامل شرکت مادر تخصصی بازرگانی دولتی ایران در ادامه میآید:
برخی تصور میکنند به نتیجه نهایی نرسیدن مذاکرات گروه 1+5 باعث ادامه تحریمها میشود لذا دوباره به فکر ذخیره سازی بیش از حد خانگی افتادهاند. تحلیل شما چیست و از نظر ذخیرهسازی کالاهای اساسی چه شرایطی داریم؟
کالاهای اساسی مثل گندم، روغن، شکر و برنج از کالاهای ضروری هستند که دولت موظف است برای مردم تأمین و ذخایر مطمئن ایجاد کند. همچنین کالاهایی هستند که نگهداریشان توسط مردم مقدور نیست. مصرف مردم در کالاهای اساسی بالاست و بر این اساس دولت هم این وظیفه و رسالت را دارد که به اندازه کافی و برای مدت معقولی ذخیرهسازی کرده تا در وقت مناسب به مردم ارائه کند. بدین جهت مردم نباید هیچ نگرانی و اضطرابی در مورد تأمین کالاهای اساسی داشته باشند.
اولویت دولت تأمین کالاهای یاد شده است. ازاین رو بخش عمدهای از کالاهای عنوان شده در داخل کشور و مازاد بر مصرف از طریق واردات تأمین میشود. گرچه ما در بعضی سالها در مورد گندم خودکفا بودیم ولی دولت اعتقاد دارد برای شش ماه باید در گندم ذخیره استراتژیک داشته باشیم. امسال حدود 7/6 میلیون تن گندم از کشاورزان داخلی با ارزش بیش از 7 هزار میلیارد تومان خریداری کردیم که این رقم قابل توجهی است. همچنین تکلیف داریم نزدیک 3/7 میلیون تن گندم تا پایان سال وارد کنیم. در این صورت هم ذخایر استراتژیک به اندازه شش ماه داریم و هم اینکه میتوان گندم سالانه مردم را تأمین کرد. میزان مصرف خبازیها 9 میلیون تن و با توجه به مصرف صنعتی این عدد به 11 میلیون تن میرسد. لذا با توجه به این ارقام حدود 8 ماه ذخیره گندم داریم که این رقم بیسابقهای در طول ذخیرهسازی کالاهای اساسی کشورمان است.
آیا تا پایان سال 3/7 میلیون تن گندم وارد خواهید کرد؟
بله. قرار است تا پایان سال بیش از 7 میلیون تن گندم از خارج وارد شود. بخش عمده گندمهای خریداری شده در راه یا در بنادر برای تخلیه شدن در نوبت هستند. فکر میکنم امسال ذخایر عالی در گندم داریم.
در ذخیره سایر کالاهای اساسی چه شرایطی داریم؟
در کالاهای اساسی دیگر چون روغن، برنج و شکر ذخیره خیلی خوبی داریم و هیچ دغدغهای در این بخش وجود ندارد. با توجه به این شرایط دلیلی برای احتکار خانگی وجود ندارد.
تا چه مدت ذخیره کالاهای برنج، روغن و شکر را داریم؟
مدت زمان ذخیره کالاهای اساسی از جمله روغن بیش از 5 ماه، شکر شش ماه و برنج نزدیک به شش ماه است.
روند واردات با توجه به ذخایر مناسب کشور ادامه دارد؟
بله، ادامه دارد. در بحث گندم دولت صددرصد تکلیف دارد که تأمین کند و عمدتاً واردات این بخش توسط دولت انجام میشود ولی واردات برنج، روغن و شکر با کمک بخش خصوصی است. تا آنجا که بخش خصوصی بتواند تأمین کند دولت، تمایلی به واردات ندارد. خوشبختانه بخش خصوصی بخش عمده واردات کالاهای اساسی را انجام میدهد. لذا در این بخش ما دیگر مشکلی برای تأمین ارز و ریال نداریم.
اگر به هر دلیلی تحریمها ادامه پیدا کند، احتمال بروز مشکل در خرید کالاهای اساسی وجود دارد؟
خیر، مشکلی ایجاد نخواهد شد. با این اوصاف باید بگویم میزان ذخایر کالاهای اساسی در سطح بالای اطمینان است و حداقلهای نیاز را پوشش میدهد. نکته دوم آنکه کالاهای اساسی مشمول تحریم نیستند. حتی در مدتی که تحریمها وجود داشت ایران در خرید کالاهای اساسی مشکلی نداشت. از اینرو با اینکه مطمئن هستیم تحریمها سال آینده کمرنگتر خواهد شد با قاطعیت میتوان گفت در ادامه ذخیرهسازی کالاهای اساسی مشکلی پیش نخواهد آمد.
قیمت نفت در حال کاهش است و برخیها پیشبینی میکنند قیمت طلای سیاه کاهش بیشتری خواهد داشت، از اینرو با توجه به ادامه این موضوع احتمال میرود دولت با کسری بودجه روبهرو شود. لذا این امر میتواند بر ذخیرهسازی کالاهای اساسی اثر بگذارد؟
ذخیرهسازی کالاها در اولویت اول دولت است و در هر شرایطی نیازهای اساسی و ذخایر استراتژیک تأمین میشود. نکته دوم آنکه خوشبختانه وضعیت کشور به لحاظ درآمدهای غیر نفتی، حتی اگر قیمت نفت هم به پایینترین حد خود برسد باز هم خوب است. لذا با کمبود کالا روبهرو نخواهیم شد. در بودجه سال آینده تنها یک سوم آن به درآمد نفت وابسته است بدین جهت با درآمدهای مالیاتی، عوارض و سایر بخشها میتوان حداقل نیازهای کشور را تأمین کرد.
اینکه گفته میشود قیمت نفت سیر نزولیاش ادامه دار خواهد بود و حتی ممکن است به بشکهای 40 دلار برسد چطور؟
قیمت نفت اگر در دنیا از یک رقم حداقلی پایینتر بیاید تولیدش برای دنیا توجیه اقتصادی ندارد و آن رقم حدود 50 دلار است. تصور میکنم با توجه به اینکه خیلی از کشورهای تولیدکننده و خصوصاً عربستان سعودی بالاترین ضرر و زیان را در کاهش قیمت نفت متحمل شدند و بازنده بزرگ هستند متوجه شدند که نباید خیلی خوشبین باشند که قیمت نفت باز هم پایینتر بیاید. در حال حاضر کشور عربستان قیمت نفت را برای سال آینده 80 دلار بسته است. لذا قیمت نفت روند کاهشی نخواهد داشت و پیشبینی میکنم طی ماههای آینده روند صعودی به خود بگیرد. البته ما تا فصل بستن بودجه سه ماه دیگروقت داریم در صورتی که قیمت نفت پایینتر بیاید مجلس میتواند با کاهش قیمت نفت در بودجه، جلو کسری بودجه دولت را بگیرد و بودجه را به صورت انقباضی ببندد.
در حال حاضر بودجه انقباضی است؟
بله انقباضی است اما میتوان مجدداً هزینههای زائد را حذف کرد. برخی هزینههای بیجهت در بخش بودجه جاری قابل حذف شدن است. ما میتوانیم پایه مالیاتی را بالا ببریم و درآمدهای ناشی از صادرات غیر نفتی و گمرکات را جایگزین کنیم. به هر جهت ما کشور بزرگی هستیم. ما به نسبت سایر کشورها نباید خیلی نگران باشیم. دولت تلاش کرده است وابستگی به نفت را کاهش دهد و به یک سوم برساند. بنابراین در این زمینه جای نگرانی نیست. در صندوق توسعه ملی و بانک مرکزی به اندازه کافی ارز داریم. تحلیل من این است که ایران آینده خیلی خوبی خواهد داشت.
ایران در دولت قبل هم ظرفیت خوبی داشت اما با شوکهای متعددی روبهرو شد.حال احتمال دارد که قیمتها مجدداً با نوسان روبهرو شود؟
متأسفانه در دولت گذشته مسائل و مشکلات عدیدهای پیش آمد که اکنون آقای روحانی هزینههای آن دولت را میپردازد. خصوصاً بحث تحریمها، رکود و افزایش بیرویه قیمت کالاها و نرخ تورم. بخش عمده تلاشها جبران خسارت دولت گذشته است. در آینده با حل مشکل مذاکرات و تفاهم با 1+5 تحولی در بحث اقتصادی کشور به وجود میآید.
قیمت ارز و طلا طی ماههای اخیر با نوسان روبهرو شده است علت این مسأله چیست؟
هیچ توجیه و دلیل اقتصادی برای نوسان قیمتها وجود ندارد و در کاهش قیمت نفت دنیا بخصوص کشورهای عربستان، امریکا و روسیه بازنده بزرگ هستند. منتها به دلیل اینکه شرایط این کشورها به گونهای است که درحالت رودربایستی قرار گرفتند بیان نمیکنند که متضرر شدند اما ما شرایط خوبی داریم چرا که طی چند سال اخیر وابستگی اقتصاد به نفت کاهش یافته است و میتوانیم نیازهای خودمان را رفع کنیم. بحث ارز و طلا هم ناشی از نوسانهای سیاسی قیمت نفت و مذاکرات 1+5 است. این مدیریت و ظرفیت وجود دارد که بانک مرکزی نرخ ارز و طلا را کنترل کند و اقتصاد را در مسیر ثبات قرار دهد. در گذشته هم چنین اتفاقهایی افتاد اما دولت کنترل کرد لذا این نوسان را نباید جدی گرفت. با این اوصاف دولت باید تلاش کند نظام کنترل بازار را در دست گیرد و ارزش پول ملی را حفظ کند. عرضه و تقاضا باید یکسان دنبال شود. دولت در شرایط فعلی میتواند ارز به بازار تزریق کند تا جلوی نوسانها گرفته شود. مردم نباید تحث تأثیر احساسات و هیجانهای کوتاه مدت قرار گیرند. افزایش قیمت ارز طولانی مدت نیست لذا خریداران ارز متضرر میشوند.
مجموعه شما چقدر میتواند در کنترل بازار از حیث تأمین کالا و قیمت تأثیرگذار باشد؟
آن چیزی که به ما مربوط میشود تأمین کالاهای اساسی و ضروری است. وقتی در عرضه این کالاها در بازار مشکلی نباشد قیمتها تغییری نخواهد کرد. منتها در موضوع صادرات هم وارد شدهایم. ما در مورد صادرات گندم دروم، گندم سفتی است که برای ماکارونی قابل استفاده است مازاد بر نیاز داریم لذا در حال صادرات به کشورهای مختلف از جمله عراق هستیم. برنج، روغن و شکر به عراق صادر میشود. این بخش میتواند هم از تولید داخل باشد و هم اینکه از خارج وارد و با تغییراتی مجدداً به کشور دیگر صادر کنیم به عنوان مثال گندم وارد و سپس آرد به کشور مقصد صادر میشود. ایران ظرفیتهای خوبی در این بخش دارد. ما باید مرزهای کشور را به سمت تعامل با دنیا و کشورهای همسایه باز کنیم.
با کدام کشورها چنین مبادلاتی خواهید داشت؟
در مرحله اول با کشورهای همسایه عراق، افغانستان، عمان و برخی از کشورهای آفریقایی، سوریه، ترکیه و روسیه چنین مبادلاتی خواهیم داشت. به عراق، افغانستان و سوریه، گندم، شکر، برنج و روغن و به روسیه میوه صادر خواهد شد و گندم وارد میکنیم.
آیا شرکت بازرگانی دولتی موضوع صادرات کالا را به کشورهای مختلف پیگیری میکند؟
بله اکنون ما انجام میدهیم. ولی قصد داریم بخش خصوصی را تقویت کنیم که آنها نیز در موضوع صادرات کالا سهیم باشند. از سویی قرار است ما کنسرسیومی با همکاری بخش خصوصی ایجاد کنیم تا این بخش بتواند صادرات خود را تقویت کند. اکنون به دنبال بازارهای هدف هستیم و پس از آن طبق برنامه حرکت خواهیم کرد.
تا قبل از اعلام شدن افزایش 30 درصدی قیمت نان هر گونه رشد قیمتی تکذیب شد اما چه اتفاقی افتاد که دولت به یکباره قیمت نان را بالا برد؟
نان کالای حساسی است لذا اعلام زودتر از موعد باعث التهاب میشد از اینرو موضوع افزایش قیمت نان را هنگام اجرا شدن مطرح کردیم. تا قبل از اصلاح قیمتها، قیمت گندم برای دولت حدود هزار و 150 تومان تا هزار و 200 تومان بود و ما با قیمت 465 تومان به مصرفکننده میدادیم. دولت رقم قابل توجهی به این بخش یارانه میداد. اکنون قیمت گندم 665 تومان شده است و آنچه که مازاد بر قیمت نان میشود 30درصد است. با توجه به اینکه از سال 91 قیمت نان تغییری نکرد رقم مصوب قابل قبول است.
گفته شده هزینه نانوایان از سال 91 حدود 18 درصد گران شده است؟
بله هزینه نانوایان 18 تا 20 درصد افزایش پیدا کرده است. به اعتقاد من با این درصد افزایش، نانوایان میتوانند نانهای با کیفیت به مردم ارائه دهند و حتی بخشی از هزینههای خود را پوشش دهند. در نهایت ما باید به سمت کیفیسازی نان حرکت کنیم.
زمان تعیین قیمت نان پیشنهادهای دیگری مطرح بود یا اینکه همه بر افزایش 30 درصدی اجماع داشتند؟
عدد 30 درصد با توجه به هزینه حمل و نقل، انرژی، کارگر و تورم تصویب شد. پیشنهاد دیگری هم مطرح بود اینکه قیمت نان کلاً آزاد شود و در قالب یارانه به مردم یارانه داده شود به شکلی که هزینه یارانه نان 8 هزار تومان شود . این امر با هدف افزایش کیفیت آرد و نان مطرح شد. این سناریو مورد قبول ریاست جمهوری قرار نگرفت. رئیس جمهوری اظهار کردند که نان موضوع حساسی است و این اتفاق به مردم شوک وارد میکند.
با این تفاسیر دولت در مسیر آزادسازی قیمت نان قرار گرفته است؟
بله. حداقل تا 20 درصد نانوایان هر استان میتوانند درخواست آزادپز بدهند. البته بهدنبال این هستیم که آزادپز شدن نانوایان طبق یک قاعده و فرمول خاص باشد. هر فردی که میخواهد نان با کیفیت بخرد باید بتواند انتخاب کند. در چنین شرایطی از میزان ضایعات نان که حجم عظیمی دارد، کاسته میشود. از سویی در نان سنتی رعایت بهداشت و سلامت جامعه صورت نمیگیرد. از اینرو ما باید به سمت نان صنعتی حرکت کنیم. قیمت نان نیازمند تنوع است و باید انتخاب را برای مردم آزاد گذاشت. ورود به سمت نانهای حجیم هم ضروری است چرا که از نظر مواد غذایی و کیفیت بسیار بهتر است.
طی این مدت نانواییها برای آزادپز شدن اعلام آمادگی کردند؟
بله حدود 5 تا 6 درصد در استانها درخواست آزاد پز دادند. در تهران نیز این عدد 7 درصد بوده است.
برخی از نانواییها که در کشور فعالیت میکنند مجوز آزاد پز دارند اما به آنها آرد یارانهای داده میشود، علت این مشکل چیست؟
بله. برخی از نانوایان مجوز آزادپز داشتند اما آرد یارانهای میگیرند. از زمانیکه نان یارانهای شد نانوایان درخواست آرد یارانهای دادند. از اینرو به استانداران توصیه کردیم که این نانوایان آزاد پز شوند.
چرا در تولید نان صنعتی ضعیف هستیم؟
متأسفانه ما فرهنگ مصرف نان صنعتی (حجیم و نیمه حجیم)را نداریم. این نانها از نظر مواد غذایی، سلامتی، جلوگیری از ضایعات بسیار ضروری است. در حال حاضر حدود 20 تا
30 درصد نان سنتی از بین میرود و خوراک دام و طیور میشود. این رقم بسیار بالا است. رقم
30 درصد با تولید 11 میلیون تن گندم محاسبه شود رقم بسیار سنگینی است که از بین میرود یا در نان خبازی هم که میزان مصرف گندم
9 میلیون تن است اگر 30 درصد آن جزو ضایعات شود حدود 3 میلیون تن گندم هدر رفته است. بنابراین بنیه مالی نانوایانی که میخواهند نان صنعتی تولید کنند باید از طریق ارائه تسهیلات تقویت شود. در سایر کشورها 50 تا 70 درصد نان مصرفیشان از نان صنعتی است اما در ایران این رقم 4 درصد است.
به این موضوع اشاره کردید که نان سنتی از نظر بهداشتی مشکل دارد. چه مشکلی وجود دارد؟
وقتی که نان در معرض آتش مستقیم قرار میگیرد مسأله ساز(سرطانزا) میشود. باید به نان گرمای غیر مستقیم بخورد. ما به سمت صنعتیسازی در حال حرکت هستیم. اگر آگاهی مردم افزایش پیدا کند دیگر سراغ نانهای سنتی نمیروند.
وضعیت همکاری شما با مباشران چگونه است؟
بخشی از نیاز داخل برنج، روغن و شکر را از طریق مباشران وارد میکنند. تا زمانیکه این بخش فعال باشد ما هیچ وارداتی انجام نمیدهیم به عنوان مثال ما دیگر شکر وارد نمیکنیم اما سازمان بازرگانی به مقدار جزئی برنج و روغن را هر کدام به میزان 300 هزار تن وارد کرد ولی در بحث گندم به دلیل وظیفه ذاتی ما واردات دنبال میشود.
بخش خصوصی یک میلیون گندم وارد کرد که سازمان بازرگانی از آنها خریداری کرد. بخش قابل توجهی هم واردات صورت گرفت که به بخش خصوصی فروخته شد. هر بخش خصوصی که بتواند وارد این جریان شود ما استقبال میکنیم این امر نشان میدهد دنبال انحصار نیستیم.
خوشبختانه در مسأله بودجه مشکلی وجود ندارد تنها مسأله تأمین ارز است که بزودی برطرف میشود. سازمان بازرگانی ارز با نرخ مبادلهای از محل فروش نفت از بانک مرکزی یا تهاتر تأمین میکند.