ناکارآمدی تحریمها /رونق فعالیت معادن زغالسنگ زمینه ای برای اشتغال وپشتوانه تولید
(دوشنبه 1394/02/21)
ایرنا:
جمهوری اسلامی ایران یکی از اعضای دوازده گانه اوپک به عنوان دارنده منابع عظیم نفت محسوب می شود که همواره این انرژی خدادادی در دوران رشد جهشی قیمت در بازار جهانی ما را از توجه به سایر منابع از جمله زغالسنگ بازداشته که علاوه بر رونق اشتغال در پشتوانه تولید و صادرات می تواند نقش آفرین باشد.
گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا حاکی است، تاریخچه فعالیت اکتشافی و استخراجی زغالسنگ در کشور، سابقه نزدیک به یک قرنی آن را روایت می کند، اما اغلب دست اندرکاران در این زمینه معتقدند: کارخانه ذوب آهن اصفهان که در نیمه دهه 40 و به روش کوره بلند احداث شد و از زغالسنگ کک شو در آن استفاده می شود، در واقع سنگ بنای توسعه فعالیت در زمینه زغال سنگ کشور بود.
واحدهای فولادسازی که از روش کوره بلند بهره می گیرند از کک به عنوان عامل احیاء در ذوب آهن استفاده می شود.
واقعیت این است که پیشینه بهره گیری از زغالسنگ در کشورهای مختلف نشان می دهد، از این ماده به عنوان منبع تأمین انرژی استفاده می شد، درحالی که امروزه مصارف گوناگونی دارد، از سوخت نیروگاه های حرارتی مولد برق گرفته تا تولید بخار در توربین های بخار واحدهای صنعتی، لکوموتیو و سوخت کشتی ها به عنوان بخشی از موارد مصرف این ماده است.
بررسی های کارشناسان زمین شناسی کشور نشان داد که ایران از منابع زیاد زغال سنگ با دو نوع کک شو و حرارتی برخوردار است که نوع نخست بیشتر برای تولید فولاد در روش کوره بلند کاربرد دارد و زغال سنگ حرارتی هم ضمن آنکه در نیروگاه ها برای تولید برق قابل استفاده است، امکان صادرات هم دارد.
آمارهای منتشر شده نشان می دهد که 70 درصد تولید فولاد جهان به روش کوره بلند صورت می گیرد و از سوی دیگر حدود 40 درصد برق جهان از طریق نیروگاه های زغالسنگی تامین می شود.
بررسی وضعیت مناطق زغالدار کشور حاکی است، حدود یکصد هزار کیلومتر مربع از وسعت ایران از این ماده معدنی برخوردار بوده و مناطقی مانند طبس، خراسان رضوی، کرمان و البرز به عنوان نقاط شاخص در این زمینه معرفی شده اند.
روانبخش امیری مدیرعامل شرکت ذغالسنگ البرز مرکزی معتقد است: زغال سنگ البرز مرکزی بیش از 30 هزار مترمربع از اراضی مازندران را به خود اختصاص داده و مجموع ذخایر زغال سنگ این استان 182 میلیون تن که یکصد میلیون تن آن ذخایر قطعی و 82 میلیون تن آن احتمالی است.
شرکت یادشده اکنون زغالسنگ کک شوی خام را از معادن بخش خصوصی خریداری و پس از فرآوری در کارخانه ذغالشویی به کنسانتره زغالسنگ تبدیل و بوسیله خطوط ریلی سراسری به کارخانه ذوب آهن اصفهان ارسال و علاوه برآن توسط کامیون به کارخانه کک سازی زرند کرمان منتقل می نماید.
برنامه امسال تولید کنسانتره زغالسنگ این شرکت 110 هزار تن است درحالی که سال 1393 عدد 100 هزار تن پیش بینی شد، اما عملکرد 110 هزار تن تحقق یافت.
خسرو فعالیان مدیر دفتر برنامه ریزی شرکت ذغالسنگ البرز مرکزی خاطرنشان می سازد: اغلب معادن زغالسنگ کشور بیش از 50 درصد خاکستر دارند، درحالی که در ناحیه مازندران کمتر از 25 درصد خاکستر و این موضوع در شست وشوی زغال اهمیت بسزایی دارد.
وی میزان زغالسنگ تخمینی منطقه کردآباد که در حال تجهیز است را بالغ بر 26 میلیون تن و رقم احتمالی آن را 40 میلیون تن ذکر کرد و افزود: ذخایر قطعی برابر با 21.6 میلیون تن برآورد شده است.
امیری احداث کارخانه زغال شویی دوم، کک سازی و نیروگاه 25 مگاواتی را از برنامه های اصلی این شرکت در سال جاری نام برد و گفت: واحد کک سازی و نیروگاه از مصوبه های شورای اقتصاد محسوب می شوند.
وی تاکید کرد: کک سازی شرکت زغال سنگ البرز مرکزی طرح سبزی است که مسایل زیست محیطی در آن مورد توجه قرار دارد و ظرفیت آن 300 هزار تن است.
مرکز آمار ایران به تازگی در گزارشی از وضعیت معادن کشور اعلام کرد: شمار معادن فعال کشور در سال 1392 بالغ بر پنج هزار و 445 معدن بود که از این رقم تعداد 101 معدن زغال سنگ خشک است.
میزان زغالسنگ خشک استخراجی در سال 1392 برابر با دو میلیون و 575 هزار و 878 تن ثبت شد و ارزش کل تولیدات نیز چهار هزار و 29 میلیارد و 750 میلیون ریال اعلام شده و ارزش افزوده آن دو هزار و 688 میلیارد و 527 میلیون ریال بود و ارزش سرمایه گذاری آن هم 659 میلیارد و 845 میلیارد ریال گزارش شد.
مرکز آمار در این گزارش آورده است: سال 92 از مجموع 101 معدن زغالسنگ خشک، 90 معدن توسط بهره بردار و 11 معدن از سوی پیمانکار استخراج شد و 88 معدن به شکل زیر زمینی، 9 معدن روباز و بقیه مشخصه مشترک داشتند که مورد بهره برداری قرار گرفتند.
به گفته امیری، نیروگاه 25 مگاواتی یادشده علاوه بر تامین برق کارخانه های البرز مرکزی می تواند بخشی از برق شبکه عمومی سوادکوه را نیز تامین کند.
مدیرعامل شرکت زغالسنگ البرز مرکزی اظهار داشت: تجهیزات کارخانه زغالشویی از کشور دانمارک و یکی از شرکتهای معتبر اروپایی خریداری شده لذا انتظار می رود با بهره برداری از این طرحها، چهار هزار شغل به طور مستقیم ایجاد و کارخانه زغالشویی در دو شیفت کاری فعالیت خواهد داشت.
امیری اضافه کرد: اعتبارات اختصاص داده شده برای کل این مجموعه 700 میلیارد تومان است که 82 میلیون یورو آن مختص به کارخانه کک سازی است.
بررسی های مرکز آمار ایران نشان داد، سال 92 از مجموع 96 هزار و 640 نفر شاغل در معادن فعال کشور بالغ بر 12 هزار و 291 نفر در زمینه استخراج زغالسنگ خشک فعالیت داشتند که سهم 13 درصدی را نشان می دهد.
کارشناسان زغالسنگ براین باورند، ایران با توجه به ذخایر زغالسنگ موجود نتوانسته میزان استخراج را با میزان ذخیره تطبیق دهد و باید نسبت به بهره گیری از فناوری نوین در این بخش گامهای جدی برداشت.
مقدار ذخیره قطعی زغالسنگ خشک در پایان سال 1392 به میزان 187 میلیون و 441 هزار و 942 تن اعلام شد که حداقل استخراج سالانه براساس قرارداد چهار میلیون و 325 هزار و 235 تن بود.
شرایط تحریم دشمن برای بخشهای مختلف تولیدی کشورمان همواره با دشواری هایی همراه بوده اما بخش معدن در این ارتباط کمترین آسیب پذیری را نشان داده و متخصصان مربوطه نیز معتقدند از معدن به عنوان جایگزینی مناسب برای نفت می توان بهره گرفت.
آمار منتشر شده حاکی است، زغالسنگ تولیدی جهان در سال 2013 برابر با 7.5 میلیارد تن بود که سهم ایران از این رقم یک میلیون تن بود و ذخیره ذغالسنگ دنیا در سال یاد شده نیز 800 میلیارد تن ثبت شد.
معادن زغالسنگ کشور با وجود آنکه سهم کمتر از دو درصدی را نسبت به کل معادن کشور دارند اما بالغ بر 13 درصد از شاغلان این بخش را به خود اختصاص داده اند و سیاستهای توسعه ای در این ارتباط نقش موثری در رونق اشتغال به ویژه برای قشر جوان دربر خواهد داشت.
ایران سالانه حدود یک میلیون تن زغالسنگ استخراج می کند، درحالی که میزان مصرف سالانه ذوب آهن اصفهان از این ماده معدنی حدود 1.6 میلیون تن اعلام شده است، بنابراین به واردات زغالسنگ نیازمندیم اما چنانچه سیاستهای حمایتی از فعالان این بخش به مورد اجرا گذاشته شود، ضمن رونق اشتغال، پشتوانه ای برای تولید فولاد کشور فراهم خواهیم ساخت.