راهکار کارشناسان برای خروج صنعت خودرو از رکود
(پنج شنبه 1394/06/12)
روزنامه ایران:
بعد از توافق هستهای موجی از انتظار بین مردم ایجاد شد.
برخی بر این باور بودند به محض اینکه امضای توافق ایران با کشورهای 1+5 خشک شود قیمت انواع کالا در کشور کاهش پیدا میکند و تمام چالشها حل میشود. حتی افرادی نرخ دلار کمتر از 2 هزار تومان را پیشبینی میکردند. در این خوشبینیها خودرو هم جایگاه خاصی داشت. با اینکه کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی هرگونه نوسان قیمتی را در کشور رد میکردند و معتقد بودند که با توافق هستهای دیگر قیمتها دچار نوسان و تلاطم نخواهد شد و به ثبات میرسد و حداقل دولت میتواند رویه ثبات قیمتها را ادامه دهد، برخی این گونه خبررسانی میکردند که قیمتها شکسته خواهد شد. گفتههای این افراد از آنجا که شیرین بود با سرعت بیشتری بین خانوارهای ایرانی نفوذ پیدا کرد به همین دلیل توقع کاهش قیمتها روز به روز افزایش یافت و همه به دنبال این بودند که کالاهای مورد نیاز خود را ارزان خریداری کنند. این اتفاق قطعاً مورد تأیید همگان است اما به شرط آنکه قابلیت اجرا داشته باشد.
یکی از حوزه هایی که از خبرهای ارزانی مصون نماند صنعت خودروسازی است. از آنجا که چنین اتفاقی رخ نداد فراخوان(کمپین) نه به خرید خودرو در شبکه های اجتماعی منتشر شد. فراخوانی که مردم را تشویق به نخریدن خودروهای صفر ایرانی کرد. این گروه شاید در ابتدای شکلگیری خود کوچک بود اما به مرور زمان تعداد زیادی به فراخوان مجازی نخریدن خودرو داخلی ملحق شدند. زمانی این اتفاق به اوج خود رسید که شایعات افزایش قیمت خودروهای داخلی در بازار شنیده شد. خودروسازان بعد از به نتیجه رسیدن مذاکرات، درخواست افزایش قیمت محصولات خود را در شورای رقابت مسکوت گذاشتند اما در بازار فضا به گونهای رقم خورد که افزایش قیمت خودروهای ایرانی بزودی رخ میدهد. جالب آنکه این خبرهای غیررسمی خود به گستردگی فراخوان نه به خرید خودرو دامن زد. اما قطعاً نمیتوان این اعتراضها را به صورت کلی و دستوری زیر سؤال برد.
از زمانی که ایران به جرگه تولید کنندگان خودرو پیوسته است مردم از کیفیت، قیمت و خدمات پس از فروش خودروهای داخلی گلایه دارند اما گوش شنوایی نبود که این مشکلات را پیگیری و برای حل آن چارهای بیندیشد. سالها مردم خودروهای تکراری را خریداری کردند که مشکلات فنی متعددی داشت و درقیاس با خودروهای وارداتی با کیفیت حرفی برای گفتن نداشت. از طرفی با تعرفه واردات بالایی که برای خودروهای خارجی وضع شده است مردم عادی نمیتوانند به خودروهای خارجی دسترسی پیدا کنند لذا این اجبار و انحصار باعث شد که صنعت خودرو پویا نباشد و در رقابت با خودروسازان خارجی عقب بماند. وقتی خودروسازان در قبال خودرویی که تولید کردند کمترین تعهد را دارند و حتی مشکلات فنی آن از سوی تعمیرگاههای مجاز خودروسازان قابل حل نیست چطور میتوان به این صنعت نگاه مثبتی داشت.
اما موج دوم گفت وگوهای مردمی درباره خودرو و قیمت آن زمانی آغاز شد که وزیر صنعت درجمع خبرنگاران گفت هر فراخوانی که علیه تولید ملی باشد در حقیقت ضد انقلاب و مخالف مصالح ملی است چرا که در چنین فضاهایی اولین بخشی که ضربه میبیند اشتغال کشور است. این گفته در دو وجه قابل بررسی است؛ یک آنکه مردم خواهان کاهش قیمت خودرو و افزایش کیفیت خودروهای داخلی هستند لذا به جای نگاه بدبینانه بهتر است که خودروسازان در شرایطی که میگویند به علت نرخ تورم 15درصدی، ارزان نشدن قیمت ارز، بالا بودن نرخ حاملهای انرژی، کاهش نیافتن نرخ مواد اولیه مورد نیاز تولید خودرو و هزینههای دستمزد و کارگر نمیتوانند قیمتهای خود را کاهش دهند بلکه باید بر کیفیت و تنوع محصولات خود بیفزایند تا بازار از این رکود نفسگیر خارج شود. اما وجه دوم سخنان وزیر صنعت خطاب به افرادی است که هدایتگر ایجاد فراخوان «نه» به خرید خودرو هستند. گفته می شود این فراخوان از سوی واردکنندگان خودرو شکل گرفته است.آنها با زیرسؤال بردن تولید ملی و اینکه واردکنندگان بعد از توافق هستهای از قیمتهای خود کاستند، رفتار خودروسازان داخلی را زیر سؤال بردند. طی این مدت خودروسازان چینی 15 تا 20 درصد از قیمت محصولات خود کم کردند و این رخداد باعث شدکه مردم با جدیت بیشتری خواهان کاهش قیمت خودرو شوند. حال آنکه خودروسازان جهانی از جمله چین مازاد تولید دارند به همین جهت در شش ماهه دوم سال مدلهای قدیمی آنها در انبار آنها میماند. طبق عرف این خودروها باید با 15 الی 20 درصد کاهش قیمت به فروش برسد. لذا تا قبل از توافق هستهای این امر رعایت نمیشد.
به هر روی فراخوان نخریدن خودرو و سخنان وزیر صنعت درباره آن با واکنش های مختلفی در جامعه همراه شد. برخی راه اندازی چنین فراخوانی را ضروری می دانند و سخنان نعمت زاده را به نقد کشیدند ولی در مقابل برخی نیز ضمن اینکه خواهان ارتقای کیفی خودروهای داخلی هستند، حمایت از تولید داخل را ضروری تر می دانند.
اولویت ما کیفیت و ارزانی است
اعتراضهای مردمی نسبت به خودروهای داخلی باعث شد قائم مقام وزیر صنعت هم توضیحاتی ارائه دهد. وی با اعلام اینکه سیاست ما در درجه اول افزایش کیفیت و پایین آوردن قیمت تمام شده خودرو است، گفت: با یک برنامهریزی صحیح میتوانیم قیمت تمام شده خودروهای داخلی را کاهش دهیم.
مجتبی خسروتاج با اشاره به کیفیت خودروهای تولید شده در داخل افزود: باید این موضوع به نحوی سیاستگذاری و پیگیری شود که خودروسازان در یک فضای رقابتی به کاهش قیمتها بپردازند. وی تأکید کرد: ما هرگز درهای کشور را برای ورود خودروهای خارجی باز نخواهیم کرد، زیرا میخواهیم ازخودروسازان داخلی حمایت کنیم نه آنکه آنها را زمین بزنیم.
خسروتاج تولید 2/1میلیونی خودرو را رقمی قابل توجه دانست و در عین حال به ضرورت تقویت فرهنگ مشتری مداری درمیان خودروسازان داخلی هم تأکید کرد. وی گفت: با تقویت فرهنگ مشتری مداری در میان خودروسازان خواهیم توانست جایگاه اصلی خودروسازان را در کشور احیا کنیم. در چند ماه اخیر و در روند مذاکرات هستهای، فقط صنعت خودرو نبوده که با رکود مواجه شده است بلکه همه صنایع کشور در لاک رکود فرو رفته بودند. وی با تأکید بر اینکه دولت باید به فعال شدن تقاضا در بخش خودرو کمک کند گفت: به این منظور دولت اقدام به تخصیص وامهای 15 میلیونی خودرو کرده است.
آتشبیار معرکه واردکنندگان خودروی چینی
رئیس هیأت تحقیق و تفحص صنعت خودروسازی در تحلیل خود از فراخوان «خرید خودرو صفر ممنوع» گفت: این فراخوان در ابتدای امر از جانب مردم و برای پیامرسانی به مسئولان بود، ولی طولانی شدن آن باعث ورود مافیای واردات خودروهای چینی شده که بهضرر کشور و مردم است.
علی علیلو با بیان اینکه این روزها شرکتهای خودروساز با خودشیفتگی محصولات خود را در بازار به فروش میرسانند، افزود: بهاعتقاد بنده این اعتراض مردم فقط در حد تذکر خوب است نه در حد آسیب به تولید ملی کشور. وی افزود: بلندمدت شدن فراخوان «خرید خودرو صفر ممنوع» نشان میدهد دستهای پشتپردهای در این موضوع وجود دارد که بهدنبال منافع شخصی خود هستند. وی آتشبیار معرکه این فراخوان را واردکنندگان بویژه واردکنندگان خودروهای چینی عنوان کرد و گفت: آنها بهدلیل رکود بازار با کمبود تقاضا روبهرو شدهاند.
راه چاره خودروی بیکیفیت «توقف تولید»
رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی با بیان اینکه مخالف فراخوان «خرید خودرو صفر ممنوع» است، گفت: راه چاره مقابله با خوروهای بیکیفیت توقف تولید این خودروها با نظارت مسئولان است نه فراخوان تحریم تولید ملی. حمیدرضا فولادگر با اعلام اینکه باید 3 رکن کیفیت، قیمت و خدمات پس از فروش دراولویت کاری شرکتهای خودروساز قرار گیرد، تصریح کرد: مردم امروز از کیفیت و خدمات نامناسب شرکتهای خودروسازی گلهمند هستند اما نباید برای اعلام این اعتراض فقط به تحریم تولید داخل بپردازیم بلکه باید مسئولان با خصوصیسازی صنعت خودرو و اصلاح ساختارهای مالی، اداری و اقتصادی اقدامات لازم را برای توسعه این صنعت انجام دهند.
8 راهکار برای خودروسازان
برای وضعیت پیش آمده در صنعت خودرو چه کاری باید انجام داد. در این مدت بارها از عملکرد خودروسازان و ضعفهای آن صحبت شد، اما برای حل آن چارهای تدبیر نشد. «علی خاکساری» استاد دانشگاه علامه طباطبایی هم که در زمره منتقدان عملکرد صنعت خودرو است درگفتوگو با «ایران» چند راه را پیش روی خودروسازان گذاشت و گفت: نخستین گام این است که خودروسازان بابت غفلتهایی که در این خصوص صورت گرفت از مردم عذرخواهی کنند و وعده دهند که صنعت خودرو طبق اصول علمی و منطق بازار حرکت خواهد کرد. دومین مسأله اینکه برای ارتقای صنعت خودرو باید عملکرد بیش از دو دهه صنعت خودرو با حضور کارشناسان مستقل که به خودروسازان وابستگی ندارند مورد بررسی قرار گیرد تا ضمن شناسایی ضعفها به صورت ریشهای، مسیرهای درست شناسایی شود. این اقدام به نفع اقتصاد کشور، صنعت خودرو و مردم ایران است. وی ادامه داد: سومین مسأله این است که خودروسازان از فضای ایجاد شده به عنوان یک فرصت استفاده کنند وازتصمیمات نادرست، مسیرهای اشتباه و سیاستهای غلط فاصله بگیرند. چهارمین نکته اینکه خودروسازان باید نواقص خود را رفع کنند تا بتوانند ادامه حیات دهند. پنجمین و ششمین موضوعی که باید خودروسازان انجام دهند، حرکت به سمت افزایش کیفیت و کاهش شمارگان تولید خودرو است. هفتمین توصیه به خودروسازان این است که به دنبال تولید خودروهای به اصطلاح گاو شیرده نباشند. مردم خواهان تنوع خودرو در بازار هستند. متأسفانه خودروسازان با ابزار انحصار خودروهای قدیمی خود را به مردم میفروشند. این استاد دانشگاه اذعان داشت: هشتمین نکته که باید از سوی خودروسازان رعایت شود تولید خودرو با توجه به درآمد مردم است. اگر کالا مطابق با درآمد کارمندان و دوستدار محیط زیست نباشد یا کیفیت خوبی نداشته باشد آن کالا را نمیتوان تولید ملی قلمداد کرد.
صنعت خودرو نیازمند برنامه سه ساله است
ساسان قربانی دبیر انجمن خودروسازان هم درباره اینکه خودروسازان در مقطع فعلی باید چه کاری انجام دهند تا صنعت خودرو از وضعیت پیش آمده رها شود به <ایران> گفت: از مسئولان تصمیم گیر در حوزه خودرو میخواهیم که برنامه سه ساله برای این بخش تدوین کنند و هر شش ماه وضعیت اجرایی این برنامه توسط خودروسازان از سوی سازمانهای نظارتی پایش شود. در چنین شرایطی میتوان امیدوار به عملیاتی شدن برنامهها بود و از سویی اهداف غایی یعنی تولید کیفی و تنوع تولید، حاصل میشود.
وی افزود: مسأله دیگری که در صنعت خودرو باید حل شود تحریم بانکی است. تا زمانیکه موانع ارتباطات بینالمللی حل نشود نمیتوان انتظار حضور شرکای خارجی و انتقال تکنولوژی را داشت.
قربانی همچنین از سیستم بانکی داخلی خواست که در جهت حمایت از تولید گام بردارند و در ارائه تسهیلات به این بخش کوتاهی نکنند. اگر صنعت خودرو که شامل 60صنعت دیگر میشود از نقدینگی برخوردار نباشد نمیتواند در جهت سیاستهای کلان و درخواست به نیاز متقاضیان حرکت کند. وی درادامه صحبتهای خود به فراخوان ایجاد شده برای نخریدن خودروهای داخلی اشاره کرد و گفت: واردکنندگان خودرو حامی فراخوان «نه» به خرید خودروهای داخلی هستند. آنها با صادرات خودروهای قدیمی خود به ایران فضا را به گونهای ترسیم کردند که بعد از رفع تحریم، قیمت هایشان پایین آمده است. این در حالی است که به دلیل مازاد تولید (خودروهای چینی)در شش ماهه دوم سال باید خودروهای انبار شده با 15 الی 20 درصد تخفیف فروخته شود اما واردکنندگان این قانون کلی را به بعد از توافق هستهای گره زدند.
قربانی با بیان اینکه بازار ایران جولانگاه خودروهای چینی شده است که بعد از شش ماه پس از مصرف مشکل پیدا میکنند، افزود: اگر خودروهای باکیفیت وارد کشور شود هیچ گلایهای وجود ندارد اما خودروهای چینی نباید جایگزین خودروهای ساخت داخل شود.