تكنولوژي بتن غلتكي در ايران براي اولين بار در سد جگين اجرا شد
(چهارشنبه 1394/07/15)
روزنامه دنیای اقتصاد:
با مطالعات زياد معلوم گرديد بهترين جايگزين Fly Ash در ايران پودرهاي كوههاي آتشفشاني بنام پوزولانهاي طبيعي است كه به وفور در ايران پيدا ميشود و يا از سر باره كورههاي آهن گدازي و كورههاي ذوب مس میتوان استفاده نمود.
چون پوزولان طبيعي ارزان تر بود براي سد جگين از پوزولان طبيعي كوههاي تفتان كه در منطقه زاهدان به فاصله 1200 كيلومتر از محل پروژه فاصله داشت استفاده كرديم. شركت ژیان با توجه به اینکه در اين تكنولوژي پيشرفت قابل ملاحظهای داشت، با تشكيل كلاسهاي آموزشی، دعوت از كارشناسان خارجي و دعوت از همه مشاوران و پيمانكاران رسته آب و كارفرمايان، اهميت اين پوزولان را آموزش داد.
لطفاً در ابتدا خودتان و شركت ژيان را برای آشنایی بیشتر مخاطبان معرفی نمایید؟
اينجانب علي اكبر مقيمي آذري در خردادماه 1337 از دانشكده فني دانشگاه تهران در رشته مهندسي راه و ساختمان فارغالتحصيل شده و از همان سال وارد بازار كار در بخش خصوصي شدم. پس از آن در چند شركت به عنوان مهندس كارگاه، سرپرست كارگاه، رئيس كارگاه فعالیت نموده و کمی بعد مديریت پروژه را برعهده گرفتم. از سال 1353 در شركت ژيان كه صددرصد خصوصي است به عنوان مديرعامل فعالیت خود را آغاز نمودم. در آن زمان از سازمان برنامه ريزي وقت كه متولي پيمانكاران بود، در رشته راه و ساختمان رتبه 8 كه بالاترين بود را دريافت نموديم.
بعد از انقلاب نوع رتبه بندي تغيير نمود، در اين مقطع با انجام چندين پروژه و با تغييراتي كه در سازمان برنامه به عمل آمد و به معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور تغيير نام يافت، موفق شديم صلاحيت شركت ژيان را در انجام امور پيمانكاري 7 رشته: آب، راه و ترابري، تاسيسات و تجهيزات، ساختمان، كاوشهاي زميني، نيرو و در رشته صنعت و معدن رتبه بندي شديم. در چهار رشته بالاترين پايه يعني پايه يك را دريافت نموديم و همين طور با توجه به توان اجرايي و داشتن كادر فني مجرب توانستيم در شركت ژيان در رشته آب و سدسازي پايه 2 را براي طرح و اجرا دريافت نماييم.
در خصوص تعدادي از پروژههای شرکت ژیان و محل اجرای آنها توضيح مختصري دهيد؟
شركت ژيان در اين مدت بيش از يكصد پروژه عمراني در سطح كشور، از شمال شرقي ترين نقطه ايران اسلامي (مرز ايران و افغانستان- تركمنستان) يعني سرخس تا جنوب غربي ترين نقطه ايران يعني خرمشهر، آبادان و فاو، در مركز ايران در كنارههاي باتلاق گاو خوني، در غرب ايران و جنوب در كنارههاي درياي خليج فارس و بحر عمان با اجراي دهها پروژه از قبيل سد خاكي و بتن غلتكي راه، فرودگاه، آزاد راه، راهآهن، پلهاي بزرگ، تصفيه خانه، اسكله، باراندازها و ديگر كارهاي دريايي و ساخت كانالهاي بزرگ و ايستگاههاي پمپاژ، سد سلولي توانستهایم اثر گذار باشيم. در اكثر نقاط ايران كه در بالا اشاره شد بايد از روي پروژههایي که شركت ژيان ساخته است، عبور كرد.
لطفا اسامي تعدادی از پروژههاي خود را نام ببريد؟
تمامی پروژههایی که توسط شركت ژيان ساخته شده، مهم است. نميتوانم يكي را بر ديگري ترجيح دهم، حال كه شما سوال كرده ايد دو، سه پروژه آبي را نام ميبرم: در آبادان و خرمشهر مردم با کاشت درختان نخل خرما که از نسلي به نسل ديگر باقی ميماند امرار معاش مينمايند. آبياري نخیلات از طريق بالا آمدن آب در اروند و بهمنشير به صورت ثقلي درحالت جزر و مد انجام ميشد و به علت سدهايي كه كشورهای تركيه و سوريه در بالا دست روي رودخانه مانند دجله و فرات زدهاند، آب اين قسمت از رودخانه شور شده بود. طرحي قبلاً مطالعه شده بود كه آب كارون را به طريقي بتوانند به بهمنشير منتقل كنند كه جلوي مد آب شور را كه داخل كانالهاي نخيلات وارد ميگرديد، بگيرند و بدين ترتيب با آب شيرين آبياري گردد.
براي اين كار طرحي را تعريف كردند كه با ايجاد يك كانال به طول 5/ 10 كيلومتر و به عرض 80 متر در پايين و 140 متر در بالا، آب كارون را با 40 عدد پمپ به ظرفيت هر كدام 3 متر مكعب در ثانيه به بهمنشير منتقل كنند. اين كار توسط شركت ژيان به انجام رسيد و 120 متر مكعب در ثانيه آب از رودخانه كارون به بهمنشير وارد شد كه در هنگام مد بهمنشير، آب ورودي از كارون توانست جلوي مد را بگيريد و در نتيجه جلوي آب شور گرفته شد و كليه نخيلات که تعداد آنها بيش از شش هزار عدد است، از اين سيستم آب شيرين كارون آبياري ميشود و در حال حاضر يكي از طرحهاي بزرگ دنياست.
با توجه به پروژههای بزرگی که توسط شما انجام شده است، چه نوآوري جديدي برای صنعت احداث کشور به ارمغان آورده ايد؟
هر كدام از اين پروژههایی كه انجام دادهايم، ويژگيهاي خود را دارد. برای مثال يكي از پروژهها را نام ميبرم.
باتوجه به علاقه خاصی که اين شركت براي اجراي سد داشت، در يك مناقصه بين المللي براي اجراي سد جگين به صورت بتن غلتكي واقع در محروم ترين نقطه ايران اسلامي، در منطقه بشاگرد (شمال شرق شهرستان جاسك در استان هرمزگان يعني در گرماي 48 درجه و رطوبت 98 درصد) كه از طريق وام بانك توسعه اسلامي IDB بر اساس شرايط فديك به مناقصه گذاشته شد، برنده مناقصه شدیم. اين تكنولوژي براي اولين بار در ايران در سد جگين پياده شد و به دلیل اين که آشنایی زیادی با این تكنولوژي نداشتیم، در نتيجه با مراجعه به سدهاي در حال ساخت در دنيا، مذاكره با كارشناسان و دعوت از كارشناسان خارجي كه در اين رشته صاحب نظر بودند، با بستن قرارداد با يكي از دو گروه براي طراحي و انتخاب ماشين آلات و سنگ شكنهاي مخصوص و يك گروه ديگر براي انتخاب دانه بندي مصالح و نوع اختلاط، قرارداد امضا كرديم.
کارشناسان به محل پروژه آمدند و با بررسي محل و آزمايش مصالح از قبيل مصالح رودخانه اي – كوهي و با مراجعه به كارخانجات سيمان و بررسي توليد سيمان كارخانجات به اين نتيجه رسيدند كه به يك نوع افزودني خاص بنام Fly Ash كه بايد به سيمان اضافه نمود، احتياج داریم كه در سدهاي در حال ساخت خارج استفاده ميشود. چون اين ماده در ايران وجود نداشت بايد از هندوستان حمل ميكرديم؛ ولي باتوجه به نوع مصالح، حمل آن بسیار سخت و گران بود و كوچك ترين رطوبت اين Fly Ash را به گلوله تبديل ميكرد كه اثر خاص خود را از دست ميداد.
با مطالعات زياد معلوم گرديد بهترين جايگزين Fly Ash در ايران پودرهاي كوههاي آتشفشاني بنام پوزولانهاي طبيعي است كه به وفور در ايران پيدا ميشود و يا از سر باره كورههاي آهن گدازي و كورههاي ذوب مس میتوان استفاده نمود. چون پوزولان طبيعي ارزان تر بود براي سد جگين از پوزولان طبيعي كوههاي تفتان كه در منطقه زاهدان به فاصله 1200 كيلومتر از محل پروژه فاصله داشت استفاده كرديم. شركت ژیان با توجه به اینکه در اين تكنولوژي پيشرفت قابل ملاحظهای داشت، با تشكيل كلاسهاي آموزشی، دعوت از كارشناسان خارجي و دعوت از همه مشاوران و پيمانكاران رسته آب و كارفرمايان، اهميت اين پوزولان را آموزش داد.
در نتيجه مشكل قليايي بودن سيمان مصرفي و يا مصالح مصرفي با اضافه نمودن اين پوزولان تكنولوژي بتن غلتكي حل شد و امروزه ميتوان ادعا نمود كه اگر ساختگاه پي سد اجازه دهد حتما به جاي بتن cvc (بتن سازهاي) از بتن غلتكي (R.C.C) استفاده گردد. اين كار در پروژهها متداول شده است و تعداداندكی سد با این روش ساخته شده و تعدادي نیز در حال اجرا است. مشكل پودر پوزولان حل شده و جالب اينکه با اضافه نمودن پوزولان به سيمان ميتوان مقدار سيمان مصرفي در بتن غلتكي را حداقل 50-40 درصد کاهش داد زیرا ارزان تر تمام ميشود. در نتيجه سيمانهايي كه با پوزولان مخلوط ميشوند معمولاً 20-10 درصد ارزان تر از سيمانهاي معمولي عرضه ميگردد. همچنین براي انتقال بتن به صورت سريع از شوت استفاده كرديم يعني در حداقل مدت زمان با سرعت بيشتر بتن را به محل مصرف رساندهايم و اين يك اختراع جديد بود كه در اداره ثبت شركتهاي ايران به ثبت رسيده و شركت ژيان لوح تقدير از انجمن بين المللي بتن ژنو دريافت نموده است.
يكي ديگر از پروژههاي آبي شركت ژيان که به صورت طرح و اجرا انجام ميگردد، سد سلولي است که در ايران براي اولين بار روي رودخانه بهمنشير اجرا میگردد. اين پروژه در نوع خود يك نو آوري جديد و براي اولين بار در ايران است. شركت ژيان هم اكنون روي رودخانه بهمنشير پروژه بزرگ پل دريچه كه در دنيا كمتر ساخته شده را اجرا مینماید که براي عبور كشتيهاي تا عرض 25متر ساخته ميشود. بدین صورت که دريچه باز ميشود تا كشتي عبور كند و بعد دريچه بسته ميشود، دال پل هم از بالا روي كانال سوار مي گردد. در این شرایط تردد ماشينها و عبور و مرور مردم به راحتي انجام مي گردد. همان طور كه عرض كردم هر پروژه شرايط خاص خود را دارد كه از حوصله اين مصاحبه خارج است. در روز بتن بايد از نوآوريهاي بتن صحبت كنيم.
سال گذشته لوح بتن برتر را برای اجرای کدام پروژه دریافت کردید؟
اين شركت موفق شد در سال گذشته لوح بتن برتر، براي پروژه مخزن مرتفع بتني تعادل فشار آب كيش، به ظرفيت 1200 مترمكعب را با ويژگيهاي خاص كه در جزيره كيش ساخته شده است را از داوران انجمن بتن دريافت نمايد. همچنين تصفيه خانه فاضلاب كيش، سال گذشته در جزيره كيش با مدرن ترين تكنولوژي تصفيه فاضلاب دنيا ساخته شده است و هم اكنون هر دو پروژه در حال بهرهبرداري است.
16 مهر ماه هر سال روز بتن است و امسال نیز هفتمين كنفرانس ملي بتن و سيزدهمين همايش روز بتن برگزار میشود. شركت شما چه پروژهاي را در این كنفرانس معرفي خواهد كرد؟
براي روز بتن امسال سد بتن غلتكي R.C.C ژاوه را معرفي كرده ايم كه مشخصات آن به طور مختصر، سد به ارتفاع 86 متر، طول تاج 300 متر، عرض خارج 5/ 12 متر، سيستم انحراف دو كالورت بتني هر كدام به طول 175 متر، حجم مخزن درياچه 100 ميليون متر مكعب به ظرفيت تخليه سيلاب 1178 متر مكعب در ثانيه مي باشد.