فروش كنسانتره مصداق خامفروشی نیست
(شنبه 1394/07/18)
روزنامه دنیای اقتصاد :
گروه بنگاهها: بحران اقتصادی، شرایطی تاثیرگذار بر نحوه تصمیمگیری شركتهای بزرگ حوزه معدنی درخصوص استخراج، تولید و فروش آن است. عدم درك شرایط بحران اقتصادی و عدم تلاش برای منطقی ساختن قیمت تمام شده منجر به ضرر شركتها میشود.
بر این اساس بحران اقتصادی جهانی، وضعیت مس یا «دماسنج اقتصاد» جهان را نیز دچار بحران كرده است. به همین دلیل مدیران شركت ملی صنایع مس ایران همچون سایر مدیران این حوزه در جهان، بر آن شدهاند راه و روشی به صرفه در استخراج و تولید مس اتخاذ کنند تا از متضرر شدن شركت در وضعیت بحران اقتصادی جلوگیری شود. در شرایط كنونی نه تنها شركت مس ایران بلكه تمام شركتهای بزرگ معدنی مس با اعمال سیاستهایی نظیر تعطیلی معادن غیراقتصادی، كاهش تولید و پیش بردن تولید مس تا مرحله كنسانتره و تولید كاتد در حد نیاز مصرف داخلی و خارجی، سعی در منطقی ساختن قیمت تمام شده دارند تا با حفظ موجودیت اقتصادی خود از شرایط بحران عبور كنند. برای نمونه شركت گلنكور یكی از تولید كنندگان بزرگ معدنی مس در جهان طی نیمه اول سال 2015 اعلام كرد كه 29 درصد از درآمدهای خود را از دست داده است و قصد دارد هزینه 8/ 6 میلیارد دلاری پروژههای توسعهای خود را به 5 میلیارد دلار كاهش دهد.
واضح است كه خام فروشی روشی عقلانی و منطقی در جلوگیری از ضرر شركت نیست. در چرخه تولید مس ابتدا اکتشاف و استخراج معدن و سپس مرحله تغلیظ صورت میگیرد و مهمترین بخش ایجاد ارزش افزوده در صنعت مس، بخش تغلیظ است که بسیار مناسب سرمایهگذاری است.
در صورتی كه شركت مس بعد از استخراج، اقدام به فروش سنگ معدنی مس كند مصداق خام فروشی است ولی هنگامی كه سنگ معدن استخراجی عملیات تغلیظ و فلوتاسیون را پشت سر میگذارد و تبدیل به كنسانتره مس میشود، فروش كنسانتره مصداق خامفروشی نیست؛ چراكه عملیات تولید روی سنگ معدن شكل گرفته است؛ بنابراین میتوان گفت كه در شرایط فعلی و با توجه به مصرف پایین كاتد در كشور مهمترین بخش ایجاد ارزش افزوده در صنعت مس، بخش تغلیظ و تولید كنسانتره است که بسیار مناسب سرمایهگذاری است.
این نكتهای است كه مدیر عامل شركت مس در سخنرانی اخیر خود به آن اشاره كرد و گفت فروش كنسانتره خامفروشی نیست و بیان كرد كه توسعه بخش ذوب كه این مهم در برنامه توسعه شركت مس لحاظ شده است، زمانی ضرورت پیدا میكند كه مصرف كاتد كشور بالا باشد و برای آن تقاضا ایجاد شود.
مرادعلیزاده در این باره یادآور شد: فقط در این شرایط است كه شركت ملی صنایع مس ایران موظف است كنسانتره را تبدیل به كاتد كند و گفت در زمان كنونی قیمت تمامشده مس حدود 4850 دلار به ازای هر تن کاتد است. معنای این سخن این است که در اوضاع فعلی قیمت تمامشده و قیمت فروش تقریبا باهم برابر است
بنا به نظر كارشناسان در صورتیكه طی 10 سال آینده یعنی تا سال 1404 كشور رشد 6 درصدی داشته باشد مصرف كاتد كشور 180 هزار تن خواهد بود. این در حالی است كه بر اساس سرمایهگذاریهایی كه از گذشته درخصوص راهاندازی واحدهای ذوب در سرچشمه و خاتون آباد شده است ظرفیت تولید كاتد 400هزار تن است.
علاوه بر ظرفیت بالای تولید كاتد در كشور، تاسیس و راهاندازی واحدهای ذوب آلایندگی و خطرات زیست محیطی زیادی به همراه دارد و در حال حاضر آلایندگیهایی كه مجتمع ذوب خاتونآباد ایجاده كرده مشكلات زیست محیطی زیادی را برای مردم، كشاورزان و مرتع داران ایجاد كرده است.
برای رفع آلایندههای حاصل از واحدهای ذوب میلیاردها تومان و میلیونها دلار باید سرمایهگذاری شود كه شركت مس بخشی از این آلایندگی را با تولید اسید رفع كرده است و این شركت در این زمینه اقدامات خوبی هم صورت داده است؛ ولی نكته مهم درخصوص تولید اسید این است كه مصرف اسید در كشور در حال حاضر 800 هزار تن است و اگر شركت مس بخواهد اقداماتی برای رفع كامل آلایندگی از منطقه ذوب خاتون آباد و سرچشمه انجام دهد، باید مصرف 1.350.000 تن اسید در كشور را داشته باشد.
این در حالی است كه این مقدار در كشور مصرف نمیشود و امكان صادرات این فرآورده به دلیل وجود مشكلات فراوان در حملونقل به راحتی امكانپذیر نیست و خطرات زیادی دارد.
با توجه به هزینهبر بودن راهاندازی واحدهای ذوب بالاتر از توان و ظرفیت مصرف كشور و خطرات زیست محیطی این واحدها میتوان گفت ارزش افزوده در شرایط كنونی در صنعت مس در تغلیظ و تولید كنسانتره ایجاد میشود و هرگونه عملیات تولیدی كه پس از آن در كشور صورت گیرد بر بستر هزینههای غیر بازده و غیر اقتصادی است. در حال حاضر با وجود تكنولوژی فلش در خاتون آباد، شركت مس حدود 30میلیون دلار در سال زیان ناشی از عملكرد را متحمل میشود. بنابراین ایجاد و راهاندازی واحد ذوب تا زمانی كه مصرف كاتد در كشور وجود نداشته باشد زیان و ضرر زیادی را بر دوش شركت مس میگذارد.
بر اساس آنچه گفته شد به نظر میرسد شركت مس ایران در زمان كنونی سعی در تحقق راهكارهای زیر دارد:
1- در شرایطی كه طبق اظهارات كمیسیون مس شیلی، مازاد جهانی مس تصفیه شده طی سال جاری به 167 هزار تن، تحت تاثیر كاهش رشد انتظاری تقاضای مس چین از 5/ 3 درصد به 2 درصد و همچنین كاهش رشد انتظاری تقاضای اروپا از 5/ 1 درصد به صفر درصد خواهد رسید شركت مس ایران هماهنگ با بازارهای جهانی و در راستای تولید متوازن، استخراج مس و تولید كنسانتره را در حد نیاز داخلی و خارجی در اولویت كار خود قرار داده است و با تعطیلی واحدهای غیر اقتصادی و تمركز بر ایجاد ارزش افزوده در صنعت مس در بخش تغلیظ از دوران ركود عبور كند.
2- با توجه به افزایش قیمت تمام شده تولید مس كاتد، هزینه بسیار بالای راهاندازی واحد ذوب، حجم بالای آلایندگی محیط زیست، كاهش تقاضا و افزایش موجودی مس كاتد به چیزی در حدود 53 تا 55 هزار تن در انبارهای شركت مس، این شركت تلاش دارد بر اساس نیاز و تقاضای داخلی و خارجی كاتد و دیگر محصولات را تولید كند تا از صرف هزینه غیربازده جلوگیری كند.
3- در 6 ماه نخست سال جاری مطابق جدول زیر 188 هزار تن كاتد و مفتول در بورس كالا عرضه شد و فقط حدود 60 هزار تن آن خریداری شده است. این مقدار فروش بیانگر این نكته است كه بازار داخل توان خرید بیش از مقدار فوق را ندارد. زیرا از یكسو بهرغم تخفیف 5/ 4درصدی قیمت مس نسبت به قیمتهای LME برای فروش كاتد در بازار داخل و از سوی دیگر با عرضه منظم و با تناژ بالا بهگونهای كه بازار را اشباع کرده، شاهد هستیم كه جمعا حدود 30درصد خرید صورت گرفته است.

4- علاوه بر متوازن ساختن تولید و مدیریت هزینهها شركت ملی مس ایران تلاش دارد در شرایط فعلی توجهی ویژه به موضوع اكتشاف داشته باشد، چراكه این موضوع ارتباطی به دورههای رکود و غیررکود ندارد. به بیان دیگر «اکتشاف نقشه راه توسعه است و هرچه سرمایهگذاری در آن صورت گیرد، در آینده نتیجهبخشتر خواهد بود. به عبارت دیگر، اکتشاف راه آینده بخش معدنی را نشان میدهد و توسعه بدون آن امکانپذیر نیست.»