پارس جنوبي 1000روز پس از شروع به كار دولت يازدهم
(شنبه 1395/02/18)
ايرنا:
روزنامه ايران در گزارشي عملكرد دولت يازدهم در بزرگترين ميدان گازي جهان (پارس جنوبي) را پس از گذشت 1000 روز از آغاز به كار اين دولت مورد بررسي قرار است.
اين گزارش به قلم عطيه لباف كه در شماره امروز (شنبه) اين روزنامه انتشار يافته در ادامه آورده است: ميدان گازي پارس جنوبي، بزرگترين ميدان گازي جهان است كه در خليج فارس و در آبهاي سرزميني ايران و قطر واقع شدهاست. اين ميدان گازي بين ايران و قطر مشترك بوده و در كشور قطر، ميدان گازي گنبد شمالي نام دارد. اين ويژگي مخزن گازي پارس جنوبي يعني مشترك بودن آن ميان دو كشور سال هاست كه شرايطي رقابتي در برداشت از منابع هيدروكربني اين ميدان رقم زده كه در اين رقابت تا كنون قطر پيروز ميدان بوده است.
سال هاست كه طرحهاي توسعهاي قطر در اين ميدان به اتمام رسيده و اين كشور با حداكثر ظرفيت روزانه صدها ميليون متر مكعب گاز از اين مخزن برداشت ميكند اما با وجود اين ايران همچنان در ميانه راه قرار دارد و هنوز نتوانسته است كه طرحهاي توسعهاي خود را به اتمام برساند. عامل اين عقب ماندگي را ميتوان در 8 سال جنگ تحميلي عراق عليه ايران، تحريمهاي ظالمانه غرب و در آخر كاهش قيمت نفت خام و به تبع آن كاهش درآمدهاي ارزي دولت جستوجو كرد.
به اين ترتيب عقب ماندگي ايران در برداشت از اين ميدان مربوط به سالهاي اخير نيست؛ به طوري كه اين مخزن زماني شناسايي شد كه ايران و عراق در حال جنگ بودند. در آن وقت تمام مسائل كشور اعم از جنگ و اقتصاد با مبلغي در حدود 4 الي 5 ميليارد دلار اداره ميشد و ايران حتي فرصت فكر كردن به اين ميدان را نداشت. ضمن آنكه هيچ شركت بينالمللي هم علاقهمند به حضور در بخش ايراني اين ميدان نبود و اگر هم حاضر ميشد كشور منابع مالي براي ورود به اين عرصه نداشت. اما در همين زمان قطر با آوردن شركتهاي بينالمللي توسعه ميدان را آغاز كرده بود و تا اواخر جنگ ايران و عراق عمليات توسعه در بخش قطري پيشرفت خوبي كسب كرده بود.
وقتي پاي ايران به پارس جنوبي باز شد
اواخر جنگ در زمان 8 سال اول وزارت بيژن زنگنه در وزارت نفت، ايران متوجه شد كه يك ميدان گازي مشترك با قطر دارد و شركتهاي بينالمللي در حال فعاليت در اين منطقهاند و قطريها از اين ميدان گاز برداشت ميكنند. در اين زمان تازه بحث ميدان گازي پارس جنوبي در محافل ايراني و اينكه چگونه به عنوان نخستين تجربه، حفاري در بخش دريا را شروع كنيم مطرح شد. اساساً وقتي يك دونده از دونده ديگر عقب مانده است اگر ميخواهد عقب افتادگي خود را جبران كند نه تنها بايد با سرعت رقيب بلكه با سرعت بيشتري بدود اما در اين زمان سرعت فعاليت ايران در حالي كه توسعه ميدان در بخش قطري به اتمام رسيده بود و كشور بسيار عقبتر از قطر قرار داشت به سبب شدت گرفتن تحريمها و مديريت اجرايي ضعيف كندتر شد تا آنكه دولت يازدهم كار را در دست گرفت و با تغيير برنامهها دوباره سرعت فعاليتها را افزايش داد.
دولت يازدهم از نخستين روز فعاليتهاي خود اعلام كرد كه در اين ميدان آنچه اهميت دارد كاهش فاصله برداشت ما با قطر است و حتي اهميت موضوع بهاندازهاي بود كه بيژن زنگنه، وزير نفت دولت يازدهم كار خود را با عسلويه و بازديد از پروژههاي اين ميدان آغاز كرد. زنگنه براي كاهش عقب ماندگي ايران اولويت بندي پروژهها و فازها را تغيير داد و برخلاف دولت دهم كه در اوج تحريم چندين فاز را به عنوان فازهاي 35 ماهه تعريف كرده بود و عقيده داشت كه تمام اين فازها بايد همزمان و پس از 35 ماه وارد مدار شوند، اولويت را به فازهاي داراي پيشرفت بالاتر داد، چراكه شيب مخزن پارس جنوبي به سمت قطر است و اين كشور هم منتظر تكميل طرحهاي توسعهاي ما نميماند.
افزايش 150 ميليون مترمكعبي در دولت يازدهم
فعاليت دولت يازدهم در ميدان پارس جنوبي ادامه كار دولتهاي قبل بود اما كار شاخصي كه انجام شد اين بود كه براساس ميزان بودجه و توان مالي دولت، درصد پيشرفت فاز و همينطور بلوك بندي فازها اولويت بندي صورت گرفت تا هر چه زودتر فازهاي نيمه كاره به توليد برسند و براي كشور درآمد ايجاد كنند. بلوك هايي كه در مركز ميدان گازي پارس جنوبي قرار دارد، ميزان فرار گاز از اين بلوكها را بيشتر كرده است و به همين خاطر دولت يازدهم بيشتر توانش را روي توسعه اين فازها متمركز كرد.
از طرف ديگر تحريمها براي كشور محدوديت مالي رقم زد و اشتباه دولت قبل يعني توسعه همزمان فازها ما را از هدف دور ميكرد. به اين منظور دولت اولويتها را طوري ترسيم كرد كه منابع به سمت بلوك هايي كه زودتر به بهره برداري ميرسند و ضمن قرار گرفتن در مركز به توليد نزديك تر هستند، برود. خوشبختانه در اين وضعيت فازهايي كه پيشرفت بيشتري داشتند و زودتر به درآمد ميرسيدند توسعه يافتند. به اين ترتيب فاز ١٢ كه بزرگترين فاز اين ميدان بود سال 93 وارد مدار شد و همچنين فاز ١٥ و ١٦ نيز در سال گذشته رسماً به افتتاح رسيد. فازهاي ١٧، ١٨، ١٩، ٢٠ و ٢١ نيز به عنوان اولويتهاي بعدي معرفي شدند كه صنعت نفت تمركز ويژهاي روي آنها دارد و بخشي از اين فازها امسال وارد مدار خواهد شد.
در اين زمينه علي اكبر شعبانپور، مديرعامل شركت نفت و گاز پارس، كه مجري پروژههاي اين ميدان است در گفتوگو با «ايران» اظهار كرد: برنامه ريزي كردهايم كه در نيمه دوم امسال شاهد بهره برداري از فازهاي 17 و 18 باشيم. همچنين بخشي از فازهاي 19، 20 و 21 نيز امسال به توليد خواهد رسيد كه در مجموع 100 ميليون مترمكعب در روز به توليد گاز كشور خواهد افزود.
وي تصريح كرد: در طول فعاليت دولت يازدهم تقريباً بيش از 150 ميليون متر مكعب به توليد گاز كشور از اين ميدان افزوده شد كه سهم سال گذشته چيزي در حدود 50 ميليون متر مكعب است. اين افزايش توليد در حالي رقم خورد كه ما با كاهش شديد قيمت نفت در اوج تحريمهاي غربي مواجه بوديم.
اكنون هزار روز از آغاز به كار دولت يازدهم ميگذرد و در همين مدت، توليد گاز از فازهاي اين ميدان به بيش از 400 ميليون متر مكعب در روز رسيده كه بيش از 50 درصد از حجم گاز توليدي كشور است. همانطور كه اشاره شد فازهاي 12، 15 و 16 به طور كامل به بهره برداري رسيدهاند و فاز 17 و 18 نيز حدود 20 ميليون متر مكعب گاز در روز توليد ميكنند. همچنين به زودي بخشي از فاز 19، 20 و 21 نيز به بهره برداري خواهد رسيد كه با توجه به شرايط درآمدي كشور در طول سالهاي اخير ميتوان گفت اين اقدامات دولت بسيار چشمگير بوده است.
گفتني است در طول فعاليت دولتهاي هفتم و هشتم وهمچنين دولت نهم، ايران توانست 10 فاز از پارس جنوبي را به بهرهبرداري برساند، اما در طي دولت دهم باوجود سرمايهگذاري هنگفتي كه انجام گرفت، هيچ فازي به بهرهبرداري نرسيد. مديران وقت شركت ملي نفت ايران يكي از دلايل اين عدم موفقيت را وضع كردن تحريمهايي عليه ايران ذكر ميكردند كه موجب خروج شركتهاي متخصص خارجي از طرحهاي توسعهاي اين ميدان گازي و سپردن ادامه كار به شركتهاي ايراني فاقد صلاحيت شده بود اما اگر شرايط دو سال اول دولت يازدهم و نتايج فعاليتهاي اين دولت را با دو سال آخر دولت دهم مقايسه كنيم متوجه ميشويم كه آنچه مانع از بهره برداري از فازهاي نيمه كاره پارس جنوبي شد ضعف مديريتي بود نه تحريم ها. دولت دهم براي فروش هر بشكه نفت خام بيش از 110 دلار دريافت ميكرد اما باز هم در تزريق منابع به پروژهها موفق نبود و تزريق منابع به فازهاي مهمي همچون فاز 12 قطره چكاني انجام ميشد. در همين حال دولت يازدهم قيمت نفت 27 دلاري را تجربه كرد اما به هر سختي سعي كرد تا پروژههاي اولويت دار پارس جنوبي متوقف نشود و حتي بهرهبرداري كشور از منابع اين ميدان را افزايش داد. اكنون نيز اگرچه با جديت بهره برداري از فازهاي اولويت دار را دنبال ميكند اما توسعه مابقي فازها نيز در دستور كار است و در نظر دارد كه هر چه سريعتر فازهاي اولويت اول را تكميل كند و با استفاده از درآمد حاصله و جذب منابع از بانكهاي خارجي به سراغ باقي فازها برود.