ایران - عمان، از گسترش روابط تا افزایش 100 درصدی حجم مبادلات تجاری
(دوشنبه 1395/11/25)
روزنامه ایران:
سومین نمایشگاه اختصاصی جمهوری اسلامی ایران در عمان چهارم تا هشتم بهمن ماه در مسقط پایتخت پادشاهی عمان و در محل جدید نمایشگاه های این کشور (عمان اکسپو) برگزار شد.
نمایشگاه با حضور بیش از 80 شرکت داخلی در مساحت 2100 متر مربع آغاز به کار کرد و توسط محمدرضا نعمتزاده وزیر صنعت ،معدن و تجارت ایران و علی بن مسعود السنیدی وزیر تجارت عمان افتتاح شد.برگزاری این نمایشگاه که متأسفانه پوشش خبری مناسبی در رسانههای داخلی نداشت، از چند منظر رویدادی حائز اهمیت است و در رسانهها و مطبوعات عمان انعکاس داشت. در گزارش زیر فارغ از پرداختن به جزئیات برگزاری نمایشگاه، چند و چون برگزاری آن که بیشتر مناسب نشریات تخصصی است، اهمیت روابط تجاری ایران و عمان را به بحث می گذاریم.
طی پنج سال گذشته حجم مبادلات تجاری ایران و عمان رشد چشمگیری یافته است؛ تجارتی که در سال 1390 کمتر از 200میلیون دلار بود، اکنون بالغ بر یک میلیارد دلار است و گمانه زنیها ظرفیت این تجارت را تا پنج میلیارد دلار قابل افزایش میداند.
بخشی از افزایش حجم تجاری ناشی از تحولات سیاسی در منطقه و جابه جا شدن مسیرهای تجاری از سایر کشورها به عمان است اما این همه ماجرا نیست، بخش قابل توجهی از این افزایش ناشی از برنامهریزی هدفمند سازمان توسعه تجارت و نقشه راه تجارت با عمان است که با همفکری وزارت صنعت، معدن و تجارت و اتاق مشترک ایران و عمان است.
محمدرضا نعمتزاده معتقد است: «به خاطر موقعیت ویژه جغرافیایی عمان و مجاورت این کشور با ایران، پادشاهی عمان میتواند نقش مؤثری در توسعه صادرات کالاهای ایرانی به کشورهای آفریقایی و دیگر همسایهها ایفا کند. به همین میزان این کشور میتواند مسیری برای واردات کالاهای تولید شده در دولتهای عضو پیمان عشق آباد و دیگر کشورهای آسیای میانه به شمار آید.»حسین اسفهبدی، مدیرعامل شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی ایران و معاون وزیر صنعت از منظر دیگری اهمیت این روابط را مورد توجه قرار میدهد: «پادشاهی عمان به سبب فضای مناسب کسب و کار، پایین بودن هزینه مبادله کالا و سطح تعرفهها و روابط بسیار حسنه و مطلوبی که در عالیترین سطوح دیپلماتیک با کشور ما دارد، مقصد تجاری مؤثری برای ایران خواهد بود. عمان در تحریمهای ظالمانه قدرتهای سلطه گر علیه جمهوری اسلامی ایران همکاری نداشت. این کشور با موقعیت خاص ترانزیتی خود میتواند در مواردی جایگزین مناسبی برای امارات متحده عربی در تأمین کالاهای مورد نیاز ایران و صادرات مجدد محصولات ایرانی باشد.»
ویژگی های متفاوت نمایشگاه
عباس عبدالخانی که رایزنی بازرگانی ایران در پادشاهی عمان را عهده دار است درخصوص ویژگی های این نمایشگاه سخن می گوید. او درباره تفاوت این نمایشگاه با نمایشگاه های سال 93 و 94 میگوید: از لحاظ تعداد شرکتهایی که امسال غرفه داشتند چهار برابر سال قبل بود که به حدود 90 شرکت رسید. اتاق بازرگانی زنجان و یاسوج برای نخستین بار مشارکت کردند. وزیران صنعت دو کشور برای افتتاح حضور داشتند و 2 استاندار زنجان و هرمزگان، همچنین رئیس اتاق ایران آقای شافعی و نماینده مجلس در کمیته اقتصادی مجلس و مسئولان ارشد وزارت خارجه در این رویداد تجاری حضور یافتند. برای نخستین بار بود که نمایشگاه با چنین سطحی از مسئولان تجاری و سیاسی آغاز به کار کرده است.
دومین نقطه قوت این برنامه، نوع ترکیب شرکتها و مشارکتکنندگان است که نسبت به سال های قبل مطلوبتر بود و 13 زمینه فعالیت متفاوت از اثاثیه منزل و خدمات فنی مهندسی تا مواد غذایی و صنایع مادر و فولادی و صنعت برق و کالای ساختمانی که نسبت به نیاز بازار عمان سنخیت داشت، دراین نمایشگاه فعال بودند.طبیعی هم بود که تلاش شد تا نقاط ضعف نمایشگاه های قبلی در این نمایشگاه تکرار نشود مثلاً تبلیغات کاملاً هدفمند بود. در سال 93 و 94 در حالی که عمده بازدیدکنندگان عموم مردم بودند و تعداد بازدیدکنندگان بیشتر بود ولی سطح رضایت کمتر بود اما امسال سطح کیفی بازدیدکنندگان بالاتر بود و غالب بازدیدکنندگان دعوتنامه از قبل داشتند که این کار محصول یک کار تیمی بود که در تعامل با اتاق بازرگانی عمان حاصل شد.
نقطه قوت دیگر این بود که به این نتیجه رسیدیم که تاجر ایرانی نیاز به اطلاعات نسبت به بازار کشور هدف دارد که به این منظور سه کارگاه آموزشی را در حاشیه برنامهها گنجاندیم.
اولین کارگاه معرفی ظرفیتهای سرمایهگذاری در مناطق آزاد «دقم وصحار» بود که مسئولان ارشد این مناطق ارائه کردند. همچنین کارگاه خدمات فنی مهندسی برای شرکتهای ایرانی که میخواهند با نحوه مشارکت در مناقصات و چگونگی انجام طرح درعمان آشنا شوند، برگز ار شد.
تفاوت دیگر نشست فعالیت تجاری، ترکیب فعالان تجاری دو طرف بود که با حضور رؤسای اتاقهای ایران و عمان برگزار شد و به مدت سه ساعت طول کشیدکه جمعی از فعالان حوزههای مختلف اقتصادی حضور داشتند، غرفه عرضهکننده فرش ماشینی رونق مشهودی داشت، اما رضایت سایر غرفهها چندان قابل ارزیابی نبود و برای بررسی دقیق لازم است تا به صورت مفصل با یکایک شرکتکنندگان به گفتوگو نشست و مطلع شد که آیا حضور آنها منجر به اعطای نمایندگی یا عقد قرارداد و توافق شده است یا خیر؟
رایزن بازرگانی ایران در عمان میگوید: «در روز آخر علاوه بر اینکه پرسشنامه ارزیابی توزیع کردیم به صورت فیزیکی نیز از غرفهها بازدید کردیم، اکثر دوستان رضایت داشتند. در بخش مواد غذایی و خوراکی عمدتاً توانسته بودند شریکی پیدا کنند و شواهد نشان میدهد که محصولات مواد غذایی عرضه شده در نمایشگاه قابلیت ترویج در سطح بازار عمان را دارد.
اما با توجه به اینکه عقد قرارداد میان شرکتها پروسهای زمانبر است نمیتوان انتظار داشت که در یک نمایشگاه 5روزه، مذاکرات به عقد قرارداد منتهی شود فقط در این فرصت شرکتها می توانند بین رقبا خودشان را محک بزنند، بازار شناسی می کنند و شرکا را نیز ارزیابی کنند. در نخستین لحظههای حضور در بازار رابطه تجار به قرارداد منتهی نمیشود چون که قرارداد پروسه حقوقی و فنی دارد ولی خوشبختانه اکثراً این اعتقاد را داشتند که میتوانیم در بازار حضور داشته باشیم و متقاضیانی برای اخذ نمایندگی داشتند و برخی از شرکتها چند متقاضی برای نمایندگی داشتند.»روز دوم مصادف بود با حضور رؤسای اتاقهای بازرگانی ایران و عمان، در نشست مذاکرات تجاری در ابتدای این مراسم رؤسای اتاقهای ایران و عمان در سخنانی جداگانه حجم تجارت را ناکافی دانستند و به نوعی ابراز نارضایتی داشتند.
از عبدالخانی علت این موضوع را جویا شدم و اینکه چه عواملی میتواند باعث تسهیل تجارت شود؟
وی می گوید البته درخصوص نمایشگاه ابراز خرسندی هم شد چون حجم تجارت دقیقاً 2 برابر شده ،هم وزیر ایران و هم وزیر عمان نمره خوبی به این نمایشگاه دادند و در مطبوعات عمان از جمله روزنامه عمان دیلی برگزاری نمایشگاه انعکاس مثبتی داشت. دو طرف ابراز خرسندی کردند چون حجم تبادل اقتصادی از مبلغ 670 میلیون دلار 2015به یک میلیارد و 300 میلیون دلار در سال 2016 رسیده است.
وی تأکید می کند که قبول دارم که رؤسای اتاق راضی نیستند. رؤسای اتاقهای دو طرف اعتقاد دارند که ظرفیت برای افزایش حجم مبادلات وجود دارد و چون ما دارای روابط بسیار عالی هستیم و قرابتهای دینی و تاریخی داریم در همین یک سال اخیر زمینههای مناسبی فراهم شده است مثلاً توسعه و تکمیل زیرساختهای تجاری ناوگان حمل و نقل دریایی برای کالا و مسافر و توسعه ناوگان هوایی تهران و مشهد و آسان شدن صدور روادید برای فعالان تجاری دو کشور باعث شده بستر مناسبی برای گسترش روابط تجاری دو طرف فراهم شود.
نقشه راه تجاری دو کشور
برای اینکه برنامه دقیق و منظمی برای توسعه روابط تجاری وجود داشته باشد، در حاشیه شانزدهمین کمیسیون تجاری ایران و عمان که مهرماه 95 در تهران برگزار شد نقشه راه تجاری میان دو کشور از طرف ایرانی به طرف عمانی عرضه شد و افق و چشمانداز را ترسیم کرده تا حجم مبادلات تجاری به 4 میلیارد دلار برسد که دست یافتنی است.هر چند که برگزاری نمایشگاه برای شناخت محصولات مناسب است اما تردیدی نیست هزینههای زیادی را نیز دربردارد اما برگزاری تورهای تجاری چه بسا مکمل این برنامه باشد با هزینهای کمتر.عبدالخانی میگوید: «اگر تورهای تجاری تخصصی باشد، نه اینکه عمومی باشد، ابزار بسیار مناسبی است که در رشتههای مختلف و بین استانها و با هماهنگی سفارتخانهها و اتاقها و رایزنیها متناسب با بازار دو کشور برگزار شود. مثلاً در زمینه توریسم و گردشگری سلامت، مصالح ساختمانی، مواد غذایی، خدمات فنی مهندسی یا در زمینه فرش.
با اتمام نمایشگاه، دست اندرکاران زمانی می توانند ارزیابی نسبتاً دقیقی از اثربخش بودن فعالیتشان داشته باشند که مجدداً با شرکتکنندگان در ارتباط باشند و بازخوردها را به صورت سیستمی جمعآوری و تحلیل کنند، نه اینکه آنها را فراموش کنیم و مجدداً تا آستانه نمایشگاه سال بعد برای دعوت به حضور با آنها تماس بگیریم.